۶ ماه سخت گذشت؛ ۶ ماه سخت‌تر در انتظار صنعت ایران | فشارهای نیمه اول چه زمانی به قیمت‌ها می‌رسد؟

سارا اصغری – علی هوشمند، فعال حوزه صنعت، در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» معتقد است مهم‌ترین تهدید ماه‌های پیش‌رو، هم‌زمانی تورم تولید با محدودیت انرژی است. به گفته او، آسیب واردشده به پارس جنوبی می‌تواند ناترازی گاز امسال را تشدید کند و از آنجا که صنایع در اولویت محدودیت گاز قرار می‌گیرند، تولیدکنندگان ممکن است هم‌زمان با قطعی گاز و برق مواجه شوند.

فشار ارزی نیز به این وضعیت اضافه شده است. هوشمند می‌گوید سطحی از نرخ ارز که انتظار می‌رفت در اسفند مشاهده شود، در شهریور و زودتر از پیش‌بینی‌ها محقق شده است. پیامد آن، افزایش قیمت مواد اولیه و دشوارترشدن برنامه‌ریزی برای هزینه تولید است. در چنین شرایطی، نیاز بنگاه‌ها به سرمایه در گردش افزایش می‌یابد و کمبود نقدینگی به مانع بزرگ‌تری تبدیل می‌شود.

رضا اعتدال، دیگر فعال حوزه تولید، چشم‌انداز صنعت را تا حد زیادی به سرانجام جنگ وابسته می‌داند. از نگاه او، توافق می‌تواند بخشی از بی‌ثباتی را کاهش دهد، اما حتی در این سناریو نیز تورم سنگین‌تر مواد اولیه همچنان صنعت را تحت فشار قرار خواهد داد. در مقابل، ادامه یا تشدید جنگ و محدودترشدن مسیرهای دریایی می‌تواند هزینه واردات و صادرات را بیشتر و زنجیره تأمین صنایع را با مشکلات جدی‌تری مواجه کند.

به این ترتیب، مسئله نیمه دوم سال فقط ادامه مشکلات شش ماه نخست نیست؛ بلکه احتمال هم‌زمان‌شدن چند فشار است: تورم تولید، کمبود نقدینگی، محدودیت گاز و برق، افزایش نرخ ارز و دشوارترشدن تجارت خارجی. ترکیبی که می‌تواند شش ماه دوم ۱۴۰۵ را برای صنعت دشوارتر از نیمه نخست کند.

6ماه دشوار پشت‌سر، 6ماه دشوارتر پیش‌رو

علی هوشمند، فعال حوزه صنعت با اشاره به‌شرایط نیمه نخست سال‌۱۴۰۵ عنوان کرد: صنعت در این بازه با مشکلات بسیاری ازجمله جنگ، ناترازی انرژی و نوسان نرخ ارز روبه‌رو بود و به‌دنبال این مسائل با کمبود مواد اولیه و افزایش بهای تمام‌شده مواجه شد. شدت این مشکلات به‌حدی بالا بود که صدای آن در نیمه‌دوم سال بلند خواهد شد؛ به‌عبارتی اثرات تورمی این اتفاقات در شش‌ماه دوم سال خودش را نشان خواهد داد.وی در ادامه یادآور شد: درکنار تورمی که در انتظار نیمه‌دوم سال بوده تولیدکنندگان با کمبود گاز و گازوئیل نیز روبه‌رو خواهند شد. باتوجه‌به بمباران پارس‌جنوبی در حملات آمریکا ناترازی گاز در سال‌جاری بیشتر از سال گذشته خواهد بود و باتوجه‌به اینکه قطعی گاز واحدهای صنعتی در اولویت و دستور کار دولتمردان قرار می‌گیرد بدون شک واحدهای تولیدی هم با قطعی گاز و هم قطعی برق روبه‌رو خواهند شد. البته در این راستا دولت باید مردم را به‌کاهش مصرف در فصل سرد دعوت کند تا از این‌طریق بخش صنعت متضرر قطعی‌های کمتری شود.

هوشمند در ادامه با اشاره به‌رونق بیشتر صنایع در نیمه‌دوم سال عنوان کرد: در نیمه‌دوم سال و به‌واسطه بازگشایی مدارس و تعمیرات لوازم گرمایشی برخی صنایع رونق می‌گیرند اما به‌دلیل کمبود مواد اولیه و تجهیزات رونق این صنایع نیز با مشکل روبه‌رو می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که حتی عوامل فصلی و تقاضای مقطعی نیز نمی‌تواند خلأ ناشی از کمبود مواد اولیه و تجهیزات را پر کند و صنایع از رونق واقعی و پایدار بی‌بهره خواهند ماند.

جهش تورمی در انتظار صنعت

این‌فعال حوزه صنعت در ادامه به‌موضوع افزایش تورم در نیمه‌دوم سال‌جاری اشاره و عنوان کرد: آثار تورمی جنگ، تحریم‌ها و محاصره دریایی و برخی اقدامات دولت در شش‌ماه دوم سال خودش را بیشتر نشان خواهد داد و از این‌رو با یک جهش تورمی دیگر در این بازه زمانی مواجه خواهیم شد که این تورم گریبان صنعت را نیز خواهد گرفت و تورم تولید شکل جدیدی را تجربه خواهد کرد. به‌بیان دیگر تورم صرفا محدود به‌کالاهای مصرفی نخواهد بود بلکه زنجیره تولید را از مواد اولیه تا محصول نهایی در بر خواهد گرفت و هزینه‌های تولید را به‌شکل بی‌سابقه‌ای افزایش خواهد داد.

هوشمند در ادامه به‌موضوع نقدینگی در صنعت نیز اشاره کرد و افزود: هم‌اکنون یکی از مشکلات تولید کمبود است که با تورم فزاینده در نیمه دوم سال این کمبود نقدینگی نمود بیشتری خواهد یافت و به‌یکی از معضلات تولیدکنندگان تبدیل خواهد شد. کمبود نقدینگی درشرایطی‌که هزینه مواد اولیه و تجهیزات روزبه‌روز افزایش می‌یابد تولیدکنندگان را در تنگنای مضاعفی قرار می‌دهد: از یک سو قدرت خرید کاهش می‌یابد و از سوی دیگر هزینه‌های جاری تولید اعم از دستمزد، انرژی و حمل‌ونقل نیز سیر صعودی دارد.

نوسان نرخ ارز و گرانی مواد اولیه

هوشمند به‌نوسان نرخ ارز اشاره کرد و گفت: گمان ما این بود که نرخ ارز در اسفندماه به‌۲۳۰‌هزارتومان می‌رسد اما شاهد هستیم که به‌این قیمت در شهریورماه رسیدیم که با افزایش قیمت نرخ ارز قیمت تمام مواد اولیه تولید نیز گران خواهد شد. این جهش زودهنگام نرخ ارز برنامه‌ریزی تولیدکنندگان را برهم زده و پیش‌بینی هزینه‌های تولید را برای آنها دشوار کرده؛ موضوعی که به‌نوبه خود بر قیمت نهایی محصولات و قدرت رقابت‌پذیری صنایع داخلی تاثیر مستقیم خواهد گذاشت.

این تولیدکننده در پایان تاکید کرد: تولید شش ماه سختی را پشت‌سر گذاشت و شش ماه سختی را نیز در پیش‌رو دارد. باوجود تمام این شرایط تولیدکنندگانی که عاشق ایران هستند، پای کار ایستادند و بدون شک با همدلی می‌توانیم از این پیچ تاریخی نیز عبور کنیم.

شرایط تولید؛ تابعی از سرانجام جنگ

رضا اعتدال، فعال حوزه صنعت در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت»‌ درباره چشم‌انداز پیش‌روی تولید در شش‌ماهه دوم سال‌۱۴۰۵ عنوان کرد: شرایط تولید در نیمه اول سال‌جاری شرایط سختی بود و شرایط نیمه دوم سال نیز بستگی به‌خاتمه و سرانجام جنگ دارد. هم‌اکنون ما همچنان در جنگ، تحریم و محاصره دریایی قرار داریم. اگر در ادامه توافقاتی حاصل شود بدون شک شرایط برای تولید نیز ثبات بیشتری پیدا خواهد کرد اما اگر جنگ فیزیکی دیگری را در پیش‌رو داشته باشیم بدیهی است که شرایط سخت‌تر نیز خواهد شد که امیدواریم این جنگ حل و فصل شود و به‌اتمام برسد. اعتدال در ادامه خاطرنشان کرد: در هر شرایطی ما در نیمه‌دوم سال با تورم‌های سنگین‌تر روبه‌رو خواهیم بود که روی قیمت مواد اولیه تاثیر خواهد گذاشت و سبب تورم تولید می‌شود. این اظهارنظر نشان می‌دهد که حتی در سناریوی خوش‌بینانه پایان جنگ، تورم همچنان به‌عنوان یک میراث سنگین صنعت را در نیمه دوم سال آزار خواهد داد و تولیدکنندگان باید برای مدیریت هزینه‌ها و حفظ حاشیه سود برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشند.

این‌فعال حوزه صنعت به‌محاصره دریایی اشاره کرد و افزود: محاصره دریایی اگر تنگ‌تر شود واردات و صادرات که با هزینه‌های بالاتری صورت می‌گیرد ممکن است بسیار گران‌تر شده یا حتی به‌سختی امکان‌پذیر شود که بایستی برای آن چاره‌جویی کرد. این وضعیت زنجیره تامین صنایع را در معرض خطر جدی قرار می‌دهد زیرا بسیاری از مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز تولید ازطریق واردات تامین می‌شود و هرگونه اختلال در مسیرهای دریایی هزینه‌های تولید را به‌شکل چشمگیری افزایش خواهد داد.

گاز و برق؛ چالش همیشگی تولیدکنندگان

اعتدال به‌موضوع گاز نیز پرداخت و گفت: تامین گاز به‌یکی از چالش‌های چند سال اخیر تولیدکنندگان تبدیل شده است که در فصول پیش‌رو این چالش با وجود مشکلات پیش‌آمده در حملات هوایی بیش از گذشته خودش را نمایان خواهد کرد و به‌دنبال آن نیز قطعی برق را برای صنایع خواهیم داشت که دولت باید برای این کمبود چاره‌جویی کند. دولت باید این موضوع را در اولویت خود قرار بدهد که چرخ اقتصاد با صنعت و تجارت خواهد چرخید و برای این منظور باید از این بخش‌ها حمایت به‌عمل آورد.

کلام آخر؛ عبور از پیچ تاریخی

نیمه دوم سال‌۱۴۰۵ برای صنعت ایران، دوره‌ای سرنوشت‌ساز و در عین حال دشوار خواهد بود. تورم فزاینده، کمبود نقدینگی، ناترازی گاز و برق، نوسان نرخ ارز و محاصره دریایی مجموعه عواملی هستند که می‌توانند تولید را در تنگنای جدی قرار دهند. با این حال آنچه در میان تمام این چالش‌ها امیدبخش است ایستادگی تولیدکنندگانی است که پای کار ماندند. بدون شک عبور از این پیچ تاریخی نیازمند همدلی میان دولت، مردم و بخش تولید است؛ همدلی‌ای که می‌تواند مسیر عبور از بحران را هموارتر کرده و صنعت ایران را در برابر توفان‌های پیش‌رو مقاوم کند.