آیا عصر انسانهای سایبورگ آغاز شده است؟ چین اولین ایمپلنت مغزی را کاشت
چین که هدف دارد به یکی از قدرتهای اصلی بازار رو به رشد رابطهای مغز و رایانه تبدیل شود، این هفته گام مهمی در مسیر تحقق این برنامه برداشت.
رسانههای چین روز چهارشنبه گزارش دادند شرکت فناوری عصبی نوراکل که با نام Borui Kang Medical Technology نیز شناخته میشود، نخستین عمل موفق کاشت یک رابط مغز و رایانه تجاری را در جهان انجام داده است. این جراحی روی بیماری صورت گرفت که حدود ۱۰ سال قبل بر اثر آسیب نخاعی، توانایی حرکت دست خود را از دست داده بود.
دستگاهی که در این عمل مورد استفاده قرار گرفت، Neural Electronic Opportunity یا به اختصار NEO نام دارد و ابعاد آن تقریباً هماندازه یک سکه است. این سامانه به هشت الکترود مجهز شده و طی عمل جراحی روی سطح قشر حسی-حرکتی مغز قرار میگیرد. وظیفه این الکترودها ثبت سیگنالهای الکتریکی میان نورونها در زمانی است که بیمار تنها حرکت دادن دست خود را در ذهن تصور میکند.
پس از ثبت این سیگنالها، اطلاعات به یک رایانه منتقل میشود. رایانه نیز با پردازش دادههای دریافتی، آنها را به فرمانهای حرکتی تبدیل میکند تا یک دستکش رباتیک که بیمار بر دست دارد، همان حرکات را اجرا نماید. دستگاه NEO در ماه مارس موفق شد مجوز سازمان ملی محصولات پزشکی چین را دریافت کند و به این ترتیب، نخستین رابط مغز و رایانه تهاجمی جهان شد که از سوی یک نهاد ملی نظارتی، مجوز استفاده تجاری دریافت کرده است.
رقابت با نورالینک و دیگر فناوریها
این موفقیت دستاورد مهمی برای شرکت نوراکل به شمار میرود؛ شرکتی که رقابت خود را با نورالینک متعلق به ایلان ماسک با سرعت بیشتری دنبال میکند. نورالینک در سال ۲۰۲۴ توانست یک رابط مغز و رایانه را در مغز یک انسان بکارد، هرچند آن پروژه نخستین نمونه موفق از این فناوری در جهان محسوب نمیشد.
با وجود این، نورالینک هنوز موفق به دریافت تأییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا نشده است؛ مجوزی که برای عرضه هر درمان یا فناوری پزشکی جدید در ایالات متحده ضروری به شمار میآید. این شرکت اوایل سال جاری اعلام کرد که ۲۱ نفر در آزمایشهای بالینی آن مشارکت دارند.
در حالی که نوراکل و نورالینک تمرکز خود را بر توسعه سامانههای کاشتنی قرار دادهاند؛ فناوریهایی که انجام جراحی و پذیرش ریسک از سوی بیماران را به همراه دارد، شرکتهای دیگر مسیرهای متفاوت و کمتهاجمیتری را برای برقراری ارتباط میان بدن انسان و رایانه دنبال میکنند.
برای نمونه، شرکت متا ماه گذشته تازهترین نسخه از سامانه Brain2Qwerty را معرفی کرد. این فناوری با بهرهگیری از یک مدل زبانی بزرگ، فعالیت مغزی را به متن نوشتاری تبدیل میکند. متا اعلام کرده است این ابزار میتواند به افراد مبتلا به بیماری ALS و دیگر اختلالهای تحلیلبرنده دستگاه عصبی که توانایی صحبت کردن خود را از دست دادهاند، کمک کند تا دوباره بتوانند افکارشان را با دیگران در میان بگذارند.
از سوی دیگر، شرکت چینی BrainCo نیز یک دست مصنوعی بیونیک طراحی کرده که با استفاده از هوش مصنوعی و فناوری الکترومایوگرافی فعالیت میکند و قادر است سیگنالهای عضلانی را دریافت کرده و آنها را به حرکات کاربردی تبدیل نماید.
سرمایهگذاری گسترده چین روی فناوریهای راهبردی
همزمان با رقابت فشرده توسعهدهندگان هوش مصنوعی چین برای نزدیک شدن به شرکتهای آمریکایی، دولت این کشور سرمایهگذاری گستردهای را نیز در حوزه رابطهای مغز و رایانه آغاز کرده است.
خبرگزاری رویترز گزارش داده که رابطهای مغز و رایانه در تازهترین برنامه پنجساله دولت چین، یکی از اولویتهای اصلی توسعه فناوری به شمار میروند. در این برنامه، حوزههایی مانند رایانش کوانتومی، رباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی، همجوشی هستهای و دیگر فناوریهای راهبردی نیز در فهرست مهمترین اهداف علمی و صنعتی کشور قرار گرفتهاند.
