دانشمندان باد کیهانی مهیبی را کشف کردند که کل کهکشانها را نابود میکند
بر اساس یافتههای ستارهشناسان، بادهای کیهانی بسیار نیرومندی که توانایی نابودی کهکشانها را دارند، میتوانند دلیل حضور پرشمار کهکشانهای مرده در جهان اولیه باشند.
در تحقیقی جدید که در نشریه انجمن سلطنتی اخترشناسی منتشر شده، تیم پژوهشی با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب کهکشانی را رصد کردهاند که مربوط به فقط یک میلیارد سال پس از شکلگیری جهان است. چیزی که این تیم یافته، یک فاجعه آرام اما رو به گسترش بود: ستونی عظیم از گاز سرد که از درون کهکشان به بیرون پرتاب میشد و ماده اولیه ستارهسازی را که حیات کهکشان به آن وابسته بود، تهی میکرد.
نویسندگان این پژوهش توضیح دادند که این کهکشان در چنگال مرگ قرار گرفته و نابودی آن بهوضوح دست بادهای کهکشانی هراسناکی است که از درون آن برخاستهاند. ربکا دیویس، ستارهشناس دانشگاه فناوری سوئینبرن در ملبورن و نویسنده اصلی پژوهش، گفت:
اگر این خروج سریع مواد ادامه یابد، کهکشان ظرف کمتر از ۵۰ میلیون سال خواهد مرد و این موضوع منشأ کهکشانهای بزرگ مرموز و مرده در جهان اولیه را توضیح میدهد.
کهکشان مرده به کهکشانی میگویند که دیگر ستاره جدیدی در آن زاده نمیشود. انتظار میرفت یک کهکشان پیر طی میلیاردها سال به آرامی از کار بیفتد، اما با فعال شدن تلسکوپ جیمز وب در سال ۲۰۲۲ و مشاهده گورستانی کامل از کهکشانهای در حال مرگ در زمانی که جهان هنوز در کودکی خود بود، پیشبینیهای ستارهشناسان زیر و رو شد. چطور ممکن بود این قلمروها در حالی که به سختی فرصت حیات داشتهاند، از قبل مرده باشند؟ این معما همچنان پابرجا بود.
یک توضیح این است که انرژی تاریک، آن پدیده اسرارآمیز که باعث انبساط جهان میشود، در جهان اولیه قویتر از امروز بوده. نتایج یک بررسی مهم توسط دستگاه طیفسنج انرژی تاریک نشان میدهد که شاید انرژی تاریک واقعاً در حال تضعیف باشد، اما نویسندگان مقاله میگویند بادهای نیرومند راهحلی سادهتر برای مرگهای زودهنگام کهکشانی ارائه میدهند.
تا پیش از این، منطق غالب بر این بود که تنها سیاهچالههای ابرپرجرم میتوانند بادهایی به قدر کافی نیرومند ایجاد کنند که بزرگترین کهکشانها را ویران سازد. اما مشاهدات تازه نشان میدهد که سازوکاری رایجتر هم میتواند عامل این رویدادها باشد.
کهکشان مشاهده شده که CRISTAL-02 نام دارد، در واقع خوشهای از چند کهکشان است که مراحل پایانی ادغام با یکدیگر را طی میکنند. در جهان اولیه که چگالی محیط بیشتر بود، این برخوردها بسیار بیشتر از امروز رخ میداد. با به هم فشرده شدن کهکشانهای تشکیلدهنده، گازهای آنها به سمت مرکز رانده شده و جرقههایی از انفجار ستارهزایی ایجاد میکند.
هنگامی که پژوهشگران با تلسکوپ جیمز وب و آرایه بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما از کهکشان CRISTAL-02 تصویربرداری کردند، دریافتند که این کهکشان دو برابر سریعتر از کهکشانهای هم اندازه خود ستاره تشکیل میدهد. تقریباً به شکلی متناقضی، همین طوفان ستارهزایی است که به نظر میرسد باد شدید پرتابکننده گازها را تغذیه میکند. ستارگان پرجرمی که از این جنون زایش پدید میآیند، به سرعت میسوزند و در ابرنواخترهایی نیرومند منفجر میشوند و هر یک بادهای قدرتمندی میوزند. وقتی این بادها با دیگر انفجارهای کیهانی در مقیاس کهکشانی ترکیب شوند، بادی پدید میآید که قادر است همان کهکشانی را که به آن جان داده، از پا درآورد.
دیویس گفت تقریباً نیمی از کهکشانهای عظیم اولیه با کهکشانهای مجاور خود در حال برهمکنش هستند که نشان میدهد این پدیده یک استثنا نیست، بلکه پدیدهای کیهانی و فراگیر است. به گفته او، اگر بسیاری از کهکشانهای اولیه با هم برخورد کنند و رشد سریعی را تجربه کنند، دیگر تعجبآور نیست که تعداد زیادی کهکشان مرده در جهان اولیه میبینیم.
