چرا هنگام قطعی برق باید کامپیوترتان را از برق بکشید
قطع کردن اتصال کامپیوتر از پریز هنگام خاموشی برق ممکن است همان اقدامی باشد که از آسیب دیدن آن جلوگیری میکند.
قطعی برق معمولاً بدون هشدار قبلی اتفاق میافتد و بیشتر افراد در چنین شرایطی به دنبال چراغقوه میگردند، نه اینکه به وسایل الکترونیکی خود فکر کنند. با این حال، اگر هنگام بازگشت برق، کامپیوتر همچنان به پریز متصل باشد، احتمال آسیب دیدن آن وجود دارد.
بسیاری تصور میکنند خاموش شدن ناخواسته کامپیوتر برای محافظت از آن کافی است، اما چنین نیست. حتی زمانی که رایانه خاموش است، همچنان از طریق کابل برق به شبکه الکتریکی خانه متصل میماند و همین مسیر میتواند موجب انتقال آسیب شود. قطعاتی مانند مادربرد، رم و حافظه SSD مدارهای حساسی دارند و در برابر افزایش ناگهانی ولتاژ آسیبپذیر هستند.
درک میزان این خطر اهمیت زیادی دارد. وقتی برق به دلیل اضافهبار شبکه، خرابی تجهیزات یا قطع شدن فیوز ناگهان از بین میرود، سیستم برقرسانی لزوماً بلافاصله پایدار نمیشود. در لحظات پیش و پس از خاموشی، ولتاژ میتواند بهشدت نوسان کند و جهش ولتاژی هنگام بازگشت برق گاهی آسیب بیشتری از خود قطعی ایجاد میکند. مدارهای برق خانگی استاندارد در آمریکا با ولتاژ ۱۲۰ ولت کار میکنند و حتی افزایش نسبتاً محدود ولتاژ نیز میتواند قطعات حساس رایانه را برای همیشه از کار بیندازد.
شناخت روشهای محافظت از تجهیزات میتواند از هزینههای سنگین تعمیر، از دست رفتن اطلاعات و دردسر پیدا کردن قطعات جایگزین جلوگیری کند.
خاموش کردن کامپیوتر بهتنهایی کافی نیست
حتی اگر پیش از قطع برق کامپیوتر رومیزی خود را خاموش کرده باشید، باز هم نمیتوان با اطمینان گفت که دستگاه در امان است. پس از بازگشت جریان، برق همچنان میتواند از طریق کابل وارد رایانه شود و به قطعات داخلی برسد، حتی اگر دستگاه هیچ علامتی از روشن بودن نشان ندهد.
یکی از مهمترین عوامل خطر، جهش ناگهانی ولتاژ است. این اتفاق معمولاً بر اثر افزایش سریع جریان برق رخ میدهد و صاعقه یا آسیب به خطوط برق اطراف میتواند عامل آن باشد. حتی برخورد صاعقه در فاصلهای دور از خانه نیز ممکن است از طریق ترانسفورماتور محلی، موج الکتریکی را به سیمکشی ساختمان منتقل کند. پس از وصل دوباره شبکه برق نیز احتمال ایجاد یک جهش دیگر وجود دارد؛ بنابراین با روشن شدن چراغها، خطر بلافاصله پایان نمییابد.
اگر کامپیوتر هنگام قطع برق در حال کار باشد، خاموشی ناگهانی میتواند مشکلات دیگری نیز ایجاد کند. فایلهایی که در همان لحظه در حال ذخیره یا بهروزرسانی هستند ممکن است خراب شوند. این مسئله بهویژه هنگام نصب بهروزرسانیهای سیستمعامل میتواند باعث شود رایانه دیگر بهدرستی راهاندازی نشود. در کامپیوترهایی که از هارددیسکهای HDD استفاده میکنند نیز توقف ناگهانی ممکن است به هدهای مکانیکی آسیب بزند.
چگونه از کامپیوتر در زمان قطعی برق محافظت کنیم
اگر احتمال وقوع طوفان یا شرایط جوی شدید وجود دارد، بهتر است کامپیوتر را خاموش کرده و پیش از قطع برق، دوشاخه آن را از پریز بیرون بکشید. اگر برق از قبل قطع شده باشد نیز جدا کردن دستگاه از پریز همچنان اقدام مفیدی است. روتر را نیز از برق جدا کنید، زیرا این وسیله یکی از تجهیزاتی است که در جریان طوفانهای الکتریکی میتواند بهراحتی آسیب ببیند. از طرفی، خاموش و راهاندازی مجدد دورهای روتر نیز معمولاً توصیه میشود، بنابراین قطع کردن برق آن مشکل خاصی ایجاد نمیکند. برای محافظت از وسایل گرانقیمت دیگری مانند تلویزیون نیز میتوان همین کار را انجام داد.
در کامپیوتر رومیزی، خاموش کردن کلید منبع تغذیه یا PSU میتواند تا حدی مانع ورود جریان به سیستم شود، اما در برابر رخداد شدیدی مانند برخورد صاعقه تضمین کاملی ایجاد نمیکند. استفاده از محافظ برق مطمئن گزینه مناسبتری است. یک محافظ باکیفیت بهعنوان نخستین سد دفاعی عمل میکند و بخشی از جهشهای ولتاژی را پیش از رسیدن به تجهیزات جذب میکند.
استفاده از UPS یا منبع تغذیه بدون وقفه، حفاظت بیشتری فراهم میکند. این دستگاه علاوه بر محافظت در برابر نوسان و جهش ولتاژ، یک باتری پشتیبان نیز دارد. UPS قرار نیست کامپیوتر و سایر تجهیزات را برای چندین ساعت روشن نگه دارد، اما هنگام خاموشیهای کوتاه میتواند از خاموش شدن ناگهانی سیستم جلوگیری کند و فرصت کافی برای ذخیره کارها و خاموش کردن اصولی رایانه در اختیار کاربر بگذارد. برای محافظت گستردهتر نیز میتوان از یک برقکار دارای مجوز خواست سیستم محافظت در برابر اضافهولتاژ را مستقیماً در تابلو برق ساختمان نصب کند تا تمام پریزهای خانه تحت پوشش قرار بگیرند.
پس از بازگشت برق هم بهتر است بلافاصله همه وسایل را دوباره به پریز وصل نکنید. چند دقیقه صبر کنید تا مطمئن شوید برق دوباره قطع نمیشود. هنگام وصل کردن تجهیزات، ابتدا محافظ برق را به پریز متصل کنید و سپس کامپیوتر و لوازم جانبی آن را به محافظ وصل کنید.
کشیدن دوشاخه کامپیوتر از پریز هنگام قطعی برق تنها چند ثانیه زمان میبرد، اما میتواند یکی از مؤثرترین راهها برای محافظت از تجهیزات باشد. ترکیب این عادت ساده با استفاده از محافظ برق یا UPS احتمال آسیب سختافزاری و از دست رفتن اطلاعات را کاهش میدهد و در برابر هزینه و دردسر احتمالی، تلاش بسیار کمی نیاز دارد.
