توافق ایران و روسیه برای تدوین استاندارد خودروهای برقی و هوشمند
توافق ایران و روسیه برای تدوین استانداردهای مشترک خودروهای برقی، سامانههای کمکراننده پیشرفته (ADAS)، امنیت سایبری و خودروهای متصل، اگرچه از نگاه سیاستگذاری اقدامی رو به جلو محسوب میشود، اما فاصله میان تدوین استانداردها و اجرای آنها در صنعت خودرو ایران همچنان پرسشهای مهمی را مطرح میکند.
استانداردهای آینده؛ واقعیت امروز صنعت خودرو
توافق اخیر سازمان ملی استاندارد ایران و آژانس فدرال تنظیم مقررات فنی و اندازهشناسی روسیه بیش از آنکه یک توافق خودروسازی باشد، همکاری برای تدوین استانداردهای نسل جدید خودرو است. طبق این توافق، دو طرف قرار است ظرف دو ماه آینده نقشه راه مشترکی برای خودروهای برقی، سامانههای کمکراننده پیشرفته، امنیت سایبری خودرو و خودروهای متصل تهیه کنند. با این حال، باید توجه داشت که این توافق به معنای اجرای استانداردهای جدید نیست. آنچه تاکنون اعلام شده، صرفاً تدوین یک نقشه راه همکاری میان دو نهاد استاندارد است؛ موضوعی که تا تبدیل شدن به مقررات اجرایی، الزامات قانونی و سپس اجرا در خطوط تولید، مسیر نسبتاً طولانی پیش رو دارد.
ADAS چیست و چرا اهمیت دارد؟
ADAS (Advanced Driver Assistance Systems) یکی از مهمترین بخشهای این توافق، استانداردسازی سامانههای کمکراننده پیشرفته است. این سامانهها مجموعهای از فناوریهای ایمنی فعال هستند که با استفاده از دوربین، رادار، حسگرها و پردازشگرهای هوشمند، احتمال وقوع تصادف را کاهش میدهند. تجهیزاتی مانند ترمز اضطراری خودکار (AEB)، هشدار خروج از خط، حفظ خودرو بین خطوط، کروز کنترل تطبیقی، تشخیص عابر پیاده و پایش نقاط کور، همگی در این دسته قرار میگیرند.در بسیاری از کشورهای جهان، بهویژه اروپا، آمریکا، چین، ژاپن و کره جنوبی، بخش قابل توجهی از این سامانهها به استانداردهای الزامی یا حداقل معیارهای اصلی ارزیابی ایمنی خودرو تبدیل شدهاند.
صنعت خودرو ایران در چه جایگاهی قرار دارد؟
اگرچه در سالهای اخیر برخی خودروهای وارداتی و تعدادی از محصولات مونتاژی به بخشی از سامانههای ADAS مجهز شدهاند، اما بخش عمده تولیدات داخلی همچنان فاقد این فناوریها هستند یا تنها نسخههای محدودی از آنها را ارائه میکنند. از سوی دیگر، توسعه چنین فناوریهایی تنها به نصب چند حسگر یا دوربین محدود نمیشود و نیازمند زیرساخت نرمافزاری، سختافزاری، شبکه تأمین قطعات، آزمونهای تخصصی و استانداردهای دقیق ارزیابی عملکرد است. به همین دلیل، تدوین استاندارد را باید تنها نخستین گام این مسیر دانست؛ گامی که بدون آمادگی صنعت، سرمایهگذاری و توسعه فناوری، بهتنهایی تحول ایجاد نخواهد کرد.
همکاری با روسیه؛ فرصت یا محدودیت؟
در این میان، انتخاب روسیه بهعنوان شریک این همکاری نیز قابل توجه است. روسیه در حوزه استانداردسازی و برخی صنایع مهندسی سابقه قابل قبولی دارد، اما در زمینه توسعه سامانههای پیشرفته کمکراننده، خودروهای خودران و فناوریهای نوین خودرو، در زمره کشورهای پیشرو جهان قرار نمیگیرد. امروز بخش عمده پیشرفتهای این حوزه در اختیار خودروسازان و شرکتهای فناوری اروپا، چین، آمریکا، ژاپن و کره جنوبی است. از سوی دیگر، صنعت خودرو ایران نیز هنوز فاصله قابل توجهی با فناوریهای روز دنیا در این حوزه دارد. بنابراین، نباید این توافق را به معنای انتقال فناوریهای پیشرفته یا دستیابی سریع به استانداردهای جهانی تعبیر کرد.
از نقشه راه تا اجرا؛ مسیری که ساده نیست
بر اساس متن منتشرشده، دو طرف تنها بر تدوین نقشه راه همکاری توافق کردهاند. این نقشه راه باید پس از تدوین، به برنامههای اجرایی، دستورالعملهای فنی، الزامات قانونی و در نهایت اجرا در صنعت خودرو تبدیل شود. تجربه نیز نشان داده است که بسیاری از تفاهمنامهها و برنامههای همکاری، بدون ایجاد زیرساختهای لازم و تأمین منابع مالی و فناوری، به مرحله اجرا نمیرسند یا اجرای آنها سالها زمان میبرد. به همین دلیل، قضاوت درباره نتایج این همکاری در شرایط فعلی زودهنگام است و باید منتظر انتشار جزئیات نقشه راه و اقدامات عملی دو طرف ماند.
نفس ورود به این حوزه یک اتفاق مثبت است
با وجود همه این ملاحظات، نمیتوان از اهمیت موضوع غافل شد. ورود سازمان ملی استاندارد به مباحثی مانند خودروهای برقی، سامانههای کمکراننده، امنیت سایبری خودرو و خودروهای متصل، نشان میدهد نگاه سیاستگذار از استانداردهای سنتی صنعت خودرو به سمت فناوریهای آینده در حال حرکت است. حتی اگر اجرای این همکاری زمانبر باشد، پرداختن به موضوعاتی مانند ADAS، امنیت سایبری و خودروهای هوشمند، اقدامی همسو با روند جهانی صنعت خودرو محسوب میشود؛ چراکه خودروسازان ایرانی نیز دیر یا زود ناچار خواهند بود محصولات خود را با این الزامات هماهنگ کنند.
جمعبندی
توافق ایران و روسیه را نباید یک قرارداد خودروسازی یا انتقال فناوری تلقی کرد، بلکه این توافق بیش از هر چیز نخستین گام برای تدوین استانداردهای مشترک خودروهای آینده است. با این حال، فاصله میان تدوین استاندارد و اجرای آن در صنعت خودرو، فاصلهای قابل توجه است. موفقیت این همکاری نه به امضای تفاهمنامه، بلکه به تدوین مقررات اجرایی، توان فناوری خودروسازان، سرمایهگذاری در توسعه محصول و اجرای واقعی استانداردها بستگی خواهد داشت. از این منظر، توافق اخیر را میتوان شروع یک مسیر دانست؛ مسیری که نتیجه آن تنها با اقدامات عملی و نه صرفاً اسناد همکاری مشخص خواهد شد.
نوشته توافق ایران و روسیه برای تدوین استاندارد خودروهای برقی و هوشمند اولین بار در آخرین خودرو. پدیدار شد.
