افشای پیمان محرمانه چین و روسیه برای از بین بردن استارلینک ایلان ماسک به هر قیمتی
یک تحقیق مشترک که توسط رسانههای اینسایدر، اشپیگل و لوموند انجام شده، بر پایه اسناد محرمانه فاششده نشان میدهد پژوهشگران چینی طرحی سهمرحلهای برای مهار و شکست شبکه استارلینک تدوین کردهاند.
بر اساس این اسناد، برنامه مذکور در سال ۲۰۲۳ طی نشستی محرمانه در اختیار افسران روس قرار گرفت و در آن، راهبردی سهسطحی برای محدودسازی و در نهایت نابودی استارلینک تشریح شده بود.
در سند جداگانهای که در ژوئن ۲۰۲۳ در مسکو به امضا رسید نیز روسیه و چین متعهد شدند بهصورت مشترک سامانه دفاعی در برابر موشکهای هایپرسونیک را توسعه دهند؛ پروژهای که بر پایه فناوریهایی بنا شده بود که روسیه پیشتر حتی در اختیار نزدیکترین متحدان خود نیز قرار نداده بود.
اهمیت استارلینک در ارتباطات نظامی و غیرنظامی
استارلینک اکنون بزرگترین منظومه ماهوارهای ساختهشده در جهان به شمار میرود و علاوه بر ارائه اینترنت، زیرساخت اصلی بخش بزرگی از ارتباطات غیرنظامی و نظامی را نیز تشکیل میدهد.
تا ژوئن ۲۰۲۶، شبکه اینترنت ماهوارهای مدار پایین زمین متعلق به شرکت اسپیسایکس با حدود ۱۰ هزار و ۴۰۰ ماهواره، نزدیک به ۱۶۰ کشور و قلمرو را پوشش میدهد. این سامانه با تأخیر ارتباطی حدود ۲۰ تا ۴۰ میلیثانیه عملکردی بسیار سریعتر از سامانههای ماهوارهای مدار زمینآهنگ دارد که به دلیل فاصله زیاد، معمولاً با تأخیر رفتوبرگشت ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیثانیه همراه هستند.
در گذشته بسیاری از فعالان صنعت فضایی نقش نظامی بالقوه استارلینک را چندان جدی نمیگرفتند، اما این شبکه در جریان جنگ روسیه و اوکراین به ستون اصلی ارتباطات اوکراین تبدیل گردید. همین موضوع باعث افزایش نارضایتی دولت روسیه شد و همزمان توجه چین را نیز بیش از گذشته به خود جلب کرد؛ کشوری که گزارشها حاکی از آن است بهطور محرمانه خود را برای شرایطی آماده کرده که شاید ناچار به از کار انداختن این شبکه شود.
چین تا سال ۲۰۲۵ بار دیگر بر تداوم مشارکت بدون محدودیت خود با روسیه تأکید کرد. با این حال، تحقیقات یکساله اینسایدر، اشپیگل و لوموند نشان میدهد دامنه این همکاریها، بهویژه در حوزه نظامی، بسیار فراتر از آن چیزی بوده که پیشتر آشکار شده بود.
از نگاه روسیه، استارلینک یکی از مهمترین موانع پیش روی عملیات نظامی این کشور در اوکراین محسوب میشود، زیرا ارتباطات نیروهای اوکراینی تا حد زیادی بر این شبکه متکی است. این در حالی است که روسیه همچنان از دسترسی به این سامانه محروم مانده و جنگ نیز اکنون وارد پنجمین سال خود شده.
برای چین نیز استارلینک تهدیدی روبهرشد تلقی میشود. دلیل این نگرانی، وابستگی فزاینده ارتش آمریکا به اسپیسایکس است؛ شرکتی که علاوه بر تبدیل شدن به مهمترین پیمانکار فضایی پنتاگون، در استقرار و پشتیبانی از نسخه نظامی استارلینک با نام Starshield نیز نقش کلیدی ایفا میکند.
برنامه سهمرحلهای برای مقابله با استارلینک
در نوامبر ۲۰۲۳، مقامهای نظامی و مهندسان چینی در جریان نشستی در شهر گوانگژو با افسران روس دیدار کردند تا درباره راههای مقابله با استارلینک گفتوگو کنند. در این نشست، برنامهای سهمرحلهای ارائه شد که شامل اعمال فشار دیپلماتیک، اجرای عملیات اخلال الکترونیکی، سپس حملات سایبری و در نهایت در صورت نیاز نابودی فیزیکی ماهوارهها بود.
بر اساس این راهبرد، چین و روسیه قصد داشتند از نفوذ خود در مجامع بینالمللی برای ایجاد محدودیتهای مقرراتی علیه استارلینک استفاده کنند تا روند توسعه این شبکه کند شود. همزمان نیز سرمایهگذاری گستردهای روی تجهیزات جنگ الکترونیک و سامانههای ایجاد پارازیت انجام دهند تا عملکرد ماهوارهها در مناطق مشخص مختل گردد و در عین حال همکاریهای فنی میان دو کشور نیز گسترش پیدا کند.
بخش نگرانکنندهتر این طرح برای ایلان ماسک و اسپیسایکس، مربوط به جنگ سایبری و حملات مستقیم بود. در اسناد آمده است که این اقدامات شامل جعل دسترسی، آلودهسازی به ویروس و بهرهبرداری از آسیبپذیریهای موجود خواهد بود و در کنار آن، گزینه نابود کردن ماهوارههای مستقر در مدار نیز مدنظر قرار گرفته است.
با توجه به اینکه نخستین نسخه این برنامه در سال ۲۰۲۳ مطرح شده، میتوان انتظار داشت طی سالهای بعد تکامل یافته باشد؛ بهویژه در شرایطی که فناوریهایی مانند جنگ پهپادی، سلاحهای مبتنی بر لیزر و موشکهای ضدماهواره با سرعت زیادی پیشرفت کردهاند و ارتشهای جهان برای نبردهای نامتقارن آینده آماده میشوند.
فناوریهای جدید و پیامدهای سیاسی
طبق گزارش رسانههای محلی، پژوهشگران چینی در مؤسسه شمالغربی فناوری هستهای واقع در شهر شیآن موفق به ساخت سلاح مایکروویوی زمینی شدهاند که توانایی هدف قرار دادن ماهوارههای مدار پایین را دارد.
همچنین با امضای پروتکل همکاری در مسکو، چین و روسیه توافق کردند سامانه دفاع هوایی جدیدی را نیز توسعه دهند؛ سامانهای که پیشبینی میشود از نظر توانایی، حتی از سامانه اس-۵۰۰ روسیه نیز فراتر برود. این افشاگریها نشان میدهد پکن تنها نظارهگر اقدامات روسیه نیست، بلکه بهصورت فعال در پروژههای راهبردی این کشور مشارکت دارد.
این وضعیت، موضوعی حساس برای ایلان ماسک و همچنین دولت آمریکا به شمار میرود. ماسک در سالهای اخیر رویکردی نسبتاً آشتیجویانه در قبال چین داشته، زیرا شرکت تسلا بخش مهمی از فروش خود را در بازار این کشور انجام میدهد، بزرگترین و کارآمدترین کارخانهاش نیز در چین قرار دارد و پیشتر از شرایط اجاره مطلوب و وامهای حمایتی دولت چین بهرهمند شده.
در مقابل، کاخ سفید ممکن است به دلیل ملاحظات امنیت ملی موضع متفاوتی اتخاذ کند؛ موضوعی که میتواند شرایط دشواری را برای ماسک رقم بزند. این وضعیت تا حدی یادآور چالشهایی است که برای شرکت انویدیا پس از دخالت پکن ایجاد شد.
در نهایت، اگرچه استارلینک هم برای دولت آمریکا و هم برای ایلان ماسک دارایی راهبردی و ارزشمندی محسوب میشود، اما نحوه واکنش هر یک از آنها به برنامههای چین علیه این شبکه احتمالاً یکسان نخواهد بود، زیرا منافع و ملاحظات هر طرف تفاوتهای قابلتوجهی با دیگری دارد.
