ضرورت تشکیل فهرست انتقام؛ چرا راهبرد ایران باید تغییر کند؟

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقای مسعود براتی در گفتگو با شبکه خبر، درباره شخصیت سخت و نوسانی رفتار کردن ترامپ و اینکه ما باید چه راهکاری را در پیش بگیریم، صحبت کرد. متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:

سؤال: ترامپ چه کار می کند، این عقب نشینی، راهبرد او یا سرگشتگی پاسخ نگرفتن از مسیرهایی است که می رود؟
براتی: ترامپ به طور کلی، شخصیت سختی است. یعنی در ظاهر به علت نوسانی رفتار کردن او، صبح یک توئیت می زند، بعد چیز دیگری می زند. معروف هم است که تلاش می کند ذهن حریف اش را بهم بریزد. اما روند نشان می دهد که نقشه کلی دارد و براساس آن نقشه عمل می کند. در مواجهه با این پدیده ای که اینقدر نوسان دارد، نیازمند چارجوب تحلیلی داشتن است. یعنی اگر بخواهیم چارچوب تحلیلی اتخاذ کنیم باید تحلیل عمیق و دقیق تری داشته باشیم، اگر نداشته باشیم سردرگم می شویم. امروز می گوید می زنم، یک ساعت دیگر می گوید نمی زنم، فردا می گوید ناراحت شده ام می زنم.

فکر می کنم آن چارچوب تحلیلی که می توانیم استفاده کنیم تا بتوانیم یک مقدار این صحنه را جدی تر بتوانیم تحلیل کنیم، آن چیزی که رهبر انقلاب در چهاردهم خرداد ماه در پیام شان به مناسبت رحلت امام خمینی صادر کردند خیلی می تواند کمک کند. در آن پیام امام اشاره کردند که دشمن دو نقطه را هدف قرار می دهد، تضعیف کردن تاب آوری مردم و دیگری دستگاه محاسباتی مسئولان است که ایجاد خطا کند تا ترامپ به هدف خود برسد. این رفتار ترامپ را می شود در این چارچوب تحلیل کرد. اگر دو هفته اخیر را نگاه کنیم، چه اتفاقاتی که در جبهه لبنان افتاد و بعد درگیری که با رژیم صهیونی روی خط قرمزی که در منطقه ضاحیه ترسیم شده بود داشتیم و حمله هایی که ترامپ در دو شب گذشته انجام داد و رفتاهای رسانه ای که داشت و تا امشب که اعلام کرده لغو کرده است، اینها همان دو هدف را دنبال می کند. یعنی یک مسئله و یک عملیات ذهنی و روانی روی مردم بعلاوه اتفاقات میدانی. مثلاً رژیم صهیونی علاوه بر اینکه به ایران یکسری پاسخ داد، در حوزه زیرساخت هم عملیاتی انجام داد که روی تاب آوری مردم اثر مستقیم دارد.

محاصره دریایی که آمریکا دارد بعلاوه عملیات های رسانه ای و نظامی که خیلی محدودتر از آن ادعاهایی است که در رسانه می کند. کلاً ترامپ این رفتار را در گذشته هم داشته است. یعنی تهدیدها را بسیار بزرگ نشان می دهد و عملیات را یا انجام نمی دهد یا درصدی زیر عملیات می کند. یعنی اگر دو عملیات آخر 40 روزه جنگ را در نظر بگیرید که منتهی شد به پذیرش آتش بس، همین وضعیت را داشت. ضرب العجل می داد، بعد لحظه مانده به ضرب العجل عقب می نشست. یک اتفاق کوچکی هم رقم می خورد دوباره یک دوره جدید را تمدید می کرد و همه اش بازی می کرد.

پس مشخص است این دو هدف را دنبال می کند: یکی تاب آوری مردم که هم ادراکی است و هم فیزیکی است و از آن طرف روی مسئله دستگاه محاسباتی مسئولین هم حساب ویژه ای باز کرده است. بالاخره در این دوره که آتش بس پذیرفته شد به نظر من مصداق خطای محاسباتی بود. چون الان اکثراً صحبت می کنند که بهتر بود آتش بس پذیرفته نمی شد. افراد منتسب به رئیس جمهور مطلب نوشته اند و می گویند شاید بهتر بود که اصلاً آتش بس پذیرفته نمی شد. عزیزان نزدیک به آقای قالیباف هم این را مطرح می کنند. بیان می شود که ما می توانستیم آتش بس نداشته باشیم یعنی حفظ آتش می کردیم، حالا مذاکره هم انجام می شد.

بخشی به علت اینکه نتایج آتش بس خیلی آشکار شده است، در حوزه اقتصاد و اداره کشور، محاصره دریایی خیلی دارد خودش را نشان می دهد. در حوزه منطقه و جبهه محور مقاومت وضعیت لبنان دارد خودش را نشان می دهد. باقی مباحثی که می بینیم ترامپ هم از زیر فشار هم قیمت انرژی و افکار عمومی یک مقدار خودش را رها شده احساس می کند بخاطر همین ادعاهای بزرگ تر را مطرح می کند. یکی از آن خطاهای محاسباتی که خوب است از آن درس بگیریم همین پذیرش آتش بس بود که می شود گفت هفت هشت روزی است دیگر همه قبول کرده اند که آتش بس دیگر وجود خارجی ندارد. خیلی ها می گویند ای کاش از ابتدا زمانی که فهمیدیم بازی و فریب است برای اینکه ورق میدان را بخواهند تغییر دهند و برگه های جدید رو کنند، ما باید پاسخ های اینچنینی می دادیم. پس دستگاه محاسباتی مسئولین خیلی مؤثر است. فکر می کنم عملیاتی که ترامپ دارد در ترکیبی از رسانه و روانی و بخشی هم در میدان انجام می دهد، برای اینکه به آن خواستی که می خواهد برسد. یعنی دستگاه محاسباتی مسئولین را تحت تأثیر قرار دهد.

سؤال: الان گفته حمله می‌کند و بعد لغو می‌کند، در آن دستگاه چه تأثیری می‌گذارد؟

براتی: به مهمترین چیزی که اثر می‌گذارد خستگی ذهن مسئولان است. بالاخره افرادی در این شرایط خاص کشور را اداره می‌کنند، بالا و پایین شدن و نوسان خسته می‌کند و به نقطه‌ای می‌رسیم که بگوییم بهتر است به ثباتی برسیم. چون یک گزینه‌ای هم پیشرو است، مسئله توافق، خیلی امکان دارد کم کم یا مقاومت شما روی اصول کم شود و اشتیاق برای رسیدن به آن خروجی افزایش پیدا کند. اگر تجربه ۱۹ فروردین ماه را بررسی کنیم، می‌بینیم همین مسیر طی شده است. یعنی چند بار ترامپ این کار را کرد، ۱۹ فروردین ماه بهره آن را گرفت و توانست به آتش بسی که به شدت به آن نیاز داشت و در فضای بن بست گیر کرده بود، نه عملیات نظامی اش پیش می‌رفت، تنگه هرمز در دست ایران بود، قیمت‌های انرژی به شدت رو به افزایش بود و همه به او فشار می‌آوردند که چه کاری کرده‌ایم، نه راهبردی داری و نه می‌دانی چه کاری می‌خواهی کنی و در آن نقطه با این عملیات توانست فرصت فرار برای خودش ایجاد کند.

فکر می‌کنم آن تجربه تجربه خوبی برای ترامپ بوده است و الان می‌خواهد آن را تکرار کند؛ لذا باید یک مقدار عقب‌تر بیاییم. خیلی درگیر لفظ‌هایی که ترامپ استفاده می‌کند نباشیم، از دورتر نگاه کنیم دنبال چه می‌رود. همین دیروز هگزیت، وزیر جنگ آمریکا و ترامپ گفتند ما داریم می‌زنیم و قرار است مستمر بزنیم تا توافقی حاصل شود، آن توافقی که مورد تأکیدشان است. به نظر من اینجا حرف شان حرف صادقانه‌ای است یعنی می‌خواهد این توافق‌ها حاصل شود. سؤال مهم این است که آیا این توافق دست آمریکا را برتر می‌کند؟ یعنی آن چیزی که ترامپ می‌گوید که این توافق از نظر اقتصادی خیلی برای او عالی است. چارچوب تحلیلی که به ما کمک کند تا رفتار ترامپ را ارزیابی کنیم، به نظر می‌رسد با این عملیات روانی تاب آوری مردم را هدفگذاری کرده‌اند که البته مردم ما در این ۱۰۲ روز نشان داده‌اند که اسیر این نمی‌شوند و یکی هم دستگاه‌های محاسباتی مسئولان.

سؤال: این توافقی که صحبت می‌کنی، پیشرفت‌هایی ایران که مطرح کرده بود، خیلی‌ها می‌گویند اگر با این پیشرفت‌ها وارد مذاکره شویم و پذیرفته شود، خوب است؟

براتی: الان یک خلأ اطلاعاتی داریم در مورد اینکه متنی وجود ندارد تا درخصوص آن صحبت کنیم. البته در رسانه‌ها صحبت‌هایی شده است. مثلاً آقای نبویان، نماینده مجلس متنی را منتشر کرده‌اند و می‌گویند این متن است. دوستان دیگر هم این بحث را انجام داده‌اند و گفته‌اند ما حاضر هستیم روی این متن صحبت و مناظره کنیم از آن طرف هم افراد نزدیک به تیم مذاکره کننده ادعا‌هایی را مطرح کرده‌اند. من، چون دسترسی به متن نداشته‌ام و فقط اینها را دیده‌ام و نمی‌توانم بگویم کدام درست است، اما یک کار تحقیقاتی کرده‌ام، یعنی مثل یک خبرنگار تحقیقی تمام اظهارات را جمع کردم. از آقای بقایی، قربان‌زاده؛ به عنوان مسئول کمیته اقتصادی هیأت مذاکره‌کننده، آقای نبویان، آقای ثابتی، آقای ظهوریان که صحبت‌هایی که کردند، جمع کردم، فصل مشترک آن را گرفتم، دیدم اتفاقاً خیلی با هم تعارض ندارند. یعنی صحبت‌هایی که می‌شود، همدیگر را رد نمی‌کند، بلکه مهم این است که ما چه ارزیابی از این صحبت‌ها می‌کنیم و این که شاخص و مبنای ارزیابی ما چه باشد. یک ارزیابی که می‌شود با یک قوت خوبی بیان کرد؛ این است که تقریباً بخش مهمی از شروط ده‌گانه رعایت نشده و حاصل نمی‌شود؛ این از آن فصل مشترکی که از بحث‌ها می‌توان درآورد. مثلاً با امضای یادداشت تفاهم به طور مشخص خروج آمریکا از منطقه اتفاق نمی‌افتد، بحث غرامت در داستان اصلاً وجود ندارد، مسأله تنگه هرمز ابهام دارد و نیازمند حداقل شفاف شدن است و چیز‌های دیگر.

سؤال: این نکته ها به واسطه آن خبرنگار تحقیقی است که پیگیری کردید، و الا نمی‌شد گفت این چیز متقنی بوده که روی داده است؟

براتی: نمی‌شود. من که نمی‌خواهم روی آن قسم بخورم، اما خلاف آن را هم به راحتی نمی‌شود گفت. یعنی کار قابل دفاعی انجام شده و می‌شود بستری ایجاد شود، یک مقدار برای همین نسبت به آن چیزی که در طرف غربی مطرح می‌شود، احساس می‌کنیم باید مقداری دقت نظر شود. این‌جا یک پرانتزی باز کنم. ما در لحظه‌ای از زمان مسیر جمهوری اسلامی هستیم که با بعثت مردم مواجهیم، یعنی مردمی آمدند در خیابان و صد و خرده‌ای شب است. آنهایی هم که در خیابان نیستند، آنها هم مدافع همین نگاه هستند. باید بدانیم هر اتفاقی که می‌خواهد بیفتد، باید برای مردم هم نقش عاملیت در نظر بگیرد. همین بحث توافق؛ بالأخره در ۱۹ فروردین که پذیرش آتش‌بس صورت گرفت گفتیم یکی از خطا‌های محاسباتی بود و الان می‌بینیم، تقریباً همه قبول دارند که این خطا باید اصلاح می‌شد و یک کم دیر هم اصلاح کردیم. شروطی را به مردم بیان کردند، گفتند این شروط را دشمن پذیرفته. یعنی در خود متن بیانیه، بیان شده بود که این شروط پذیرفته شده، مردم هم به همین علت از مذاکره و دیپلماسی همراهی و پشتیبانی کردند برای این که آن شروط قرار است با مذاکره حاصل شود. حرفم این است که ما باید برای مردم عاملیت در نظر بگیریم و نتیجه‌ای که حاصل می‌شود حتماً باید مردم به طور کامل در جریان قرار گیرند و نظرشان اخذ شود؛ حالا با هر روش و مکانیزمی، اما عاملیت را اگر بخواهیم از مردم مبعوث شده بگیریم، حتماً ضرر می‌کنیم. می‌خواهم تصریح کنم که هیچ؛ نه میدان، نه دیپلماسی به هیچ وجه خودش را بی‌نیاز نداند از نقش‌آفرینی مردم.

سؤال: پشتوانه اصلی همه این رویدادها، حماسه مردم در خیابان است؟

براتی: این را داخل پرانتز خواستم بگویم، چون بحث‌ها الان زیاد است و مردم این سؤال‌ها را دارند و می‌پرسند، الان ترامپ ادعایی کرده، این ادعا باید حتماً شفاف شود. آن ادعا می‌کند که حاصل شده و خوشحال است و این خود یک شاخص و نشانه است؛ چه چیزی حاصل شده که ترامپ خوشحال است؟

سؤال: البته بار‌ها بوده که او آمده و اظهارات خود را مطرح کرده و آقای بقایی یا دستگاه سیاست خارجی ما تکذیب کردند و گفتند این ادعای او است، واقعیت ندارد. یعنی فقط چیزی که که او با خوشحالی هم گفته، بگوییم احتمال دارد که روی دهد، خیلی نمی‌توان مطرح کرد.

براتی: همین مسیر و نقش قائل بودن برای مردم؛ یعنی همین الزام های آن باید صحبت شود.

سؤال: اعتماد کامل داریم به مسئولان کشوری که جان خود را در کف دست گرفتند و از امنیت ملی ما دفاع می‌کنند؟

براتی: نکته دقیقی اشاره کردید؛ رهبر انقلاب هم در همین پیام خود به عبارتی در بحث آن الزامی که باید رعایت کنیم، اشاره می‌کنند. این خیلی نکته درستی بود که ایشان می‌فرمایند برای این که ما با نقشه دشمن مقابله کنیم، چون می‌خواهد ترس و تردید ایجاد کند، چند کلیدواژه بیان می‌کنند که آقای قالیباف هم این را تأکید کردند، خیلی نکته درستی است. ایشان می‌فرمایند ایستادگی، روی مواضع و اصولمان بایستیم، روشن‌بینی، حفظ وحدت، انسجام و اعتماد متقابل.

این اعتماد که فرمودید، کاملاً درست است و متقابل بودن آن هم مهم است. یعنی هم مردم باید به مسئولین اعتماد داشته باشند؛ اعتماد به چه؟ اعتماد به این که در تلاش هستند تا آن شروط و وعده‌هایی که بیان شده، محقق شود و هم اعتماد متقابل از مسئولان به مردم که ما آن نتیجه‌ای که حاصل کردیم به مردم عرضه کنیم و مردم عاملیت داشته باشند. یعنی اظهار کنند، بگویند شما توانستی محقق کنی یا نتوانستی محقق کنی و در مجموع باید نتیجه کار منافع ملی را تأمین کند.

یک مقدار هم باید فضا را تغییر دهیم. چون نامتقارن است این درگیری ما، ترامپ می‌نشیند پشت گوشی خود و با چند کلمه فضای کشور ما را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ فضا را امنیتی می‌کند، خاص می‌کند؛ ناگهان هم می‌زند که مثلاً لغو شد. این فضا نمی‌تواند تداوم پیدا کند، خیلی مثبت نیست. این‌جا نکته‌ای که باید روی آن تأکید کنیم؛ باید کار‌هایی کنیم و اقداماتی انجام دهیم در وجوه مختلف که این فضا تغییر کند. برای این داستان، اولاً با محاصره دریایی خیلی صریح مواجه شویم. امشب بیانیه‌ای که فرماندهی قرارگاه خاتم‌الانبیاء (ص) منتشر کردند، خیلی دقیق بود. به نظرم باید مبنای عملیات ما باشد. این که یا ایران هم می‌تواند نفت و فراورده‌های نفتی و گاز بفروشد یا این که هیچ کس در منطقه نمی‌تواند بفروشد؛ یعنی از عربستان گرفته تا امارات و هر کس دیگر. این که فقط ما الان مسأله داشته باشیم، اصلاً چیز درستی نیست. این را باید با جدیت اجرایی کنیم.

سؤال: یعنی رویدادی شبیه آنچه برای لبنان به وقوع پیوست؟

براتی: بله، آن هم مورد اشاره من هست. پس یکی مسأله محاصره دریایی را با همین منطقی که بیان شده؛ یا نفت و محصولات دیگر؛ تجارت ما باز می‌شود، نفت و … می‌فروشیم یا کل منطقه باید تعطیل شود. فشار و جواب این را باید آمریکا دهد.

نکته دوم؛ مسأله وحدت ساحات است. اتفاق بسیار بزرگی که افتاد، اقدام بسیار شجاعانه‌ای که نیرو‌های مسلح انجام دادند و توانستند تحمیل کنند این معادله‌ای که حدود ۱۰ روز پیش اعلام شد، در ۱۷ خرداد عملیاتی شد و دوباره قرارگاه خاتم‌الانبیاء (ص) با دقت در بیانیه خود اعلام کرد که خط قرمز جدید؛ جنوب لبنان است. الان اتفاقی که در حاشیه این دعوا‌های ما با آمریکا یک مقداری کمتر به آن توجه شده؛ این است که جنوب لبنان در زیر ضربه شدید رژیم صهیونیستی قرار گرفته و ما باید بدانیم که وحدت ساحات را ببریم تا نقطه‌ای که کاملاً در حالت مطلوب عملیاتی شود؛ لذا کار دومی که باید دنبال کنیم و این هیچ ربطی به مذاکره با آمریکا ندارد، که حالا هر وضعیتی می‌خواهد داشته باشد و گام بعدی، گام به گام باید جلو برود، چون وحدت ساحات؛ خیلی موضوع مهمی است. نظم آینده منطقه به وحدت ساحات و امنیت خودمان هم گره خورده است.

سومین مسأله؛ چیزی که باید به طور جد دنبال کنیم، مسأله انتقام است. انتقام یعنی این که ما به صورت مشخص اعلام کنیم که فهرست هدف داریم. ما انتقام را صرفاً یک شعار در خیابان دنبال نمی‌کنیم، سه بار رهبر انقلاب روی بحث انتقام تأکید کردند؛ آخرین آن همین ۱۴ خرداد بود که هم وظیفه مسئولین و هم وظیفه مردم است. در بحث انتقام باید فهرست انتقام داشته باشیم. یعنی ترامپ باید بداند که ما به صورت رسمی به دنبال کشتن او هستیم. این که بخواهد راحت افرادی که در قتل و ترور امام شهید ما نقش داشتند یا در جنایت بی‌سابقه مدرسه شجره طیبه نقش داشتند و ناو دنای ما که با مظلومیت به شهادت رسیدند، نباید احساس امنیت کنند، باید بدانند که این کاملاً سیاست رسمی است. هم موضع رسمی دستگاه‌های متولی باشد و اعلام شود.

انتقام را نباید محدود کنیم به این که دفاع می‌کنیم، چون دفاع می‌کنیم، شکست نخوردیم، پس انتقام گرفتیم. انتقام؛ آن هم هست، اما انتقام معنای روشنی دارد. فهرست انتقام باید داشته باشیم؛ فهرست هدف انتقام و رسماً باید اعلام شود. چطور رژیم صهیونیستی لیست ترور اعلام می‌کند، باید ما به صورت جدی این را انجام دهیم؛ این تغییر معادله می‌دهد. به نظرم این معادله فعلی در این که ما در این دو شب گذشته و آن عملیات نصر که در مقابل رژیم صهیونیستی انجام دادیم؛ با قدرت جواب دادیم و این اتفاق خوبی است و حتماً باید قدردان نیرو‌های مسلح باشیم، اما تداوم این چرخه، تداوم خوبی نیست و باید از این چرخه خارج شویم. این که بنشیند در اتاق بیضی خود مصاحبه کند، برای ما اختلال وضعیت ایجاد کند، باید آماده‌باش شویم؛ اینها قابل تکرار نیست. اگر قرار است این باشد، باید برای او هم باشد. به علاوه این که کشور‌های منطقه هم نباید احساس آرامش کنند. بالأخره برخی کشورها، یکی هواپیما فرستاده، دیگری نقش‌آفرینی می‌کند در باب پول‌های بلوکه شده، آن یکی، چون حجاج ما حضور دارند، خیلی دست ما را محدود کرده، ما در آن ۴۰ روز اول خیلی دست‌مان بازتر بود و به نظرم تداوم این برای ما خوب نیست، باید تدبیر کنیم، چون مجموع اینها بود که آمریکا را در ۴۰ روز اول به نقطه‌ای رساند که درمانده و مستأصل شود.

سؤال: آقای توسلی، نماینده مجلس هم به آن مطلب عبدالباری عطوان اشاره و سؤالی طرح کرد که چرا آمریکایی‌ها با وجود این ناوی که در منطقه دارند، از خاک کشور‌های عربی استفاده می‌کنند و آن نظریه هم فروش سلاح و هم ایجاد اختلاف بین کشور‌های اسلامی را نام برد؟

براتی: بالاخره ما با کشور‌های همسایه می‌خواهیم زندگی کنیم؛ این را رهبر انقلاب‌مان هم در پیام روز ملی خلیج فارس تأکید کردند که ما هم‌سرنوشت هستیم، اما تا زمانی که آنها واقعاً یک تغییر اساسی دهند. این که صرفاً آمدند مثلاً یک واسطه‌گری می‌کنند یا مثلاً کاری می‌کنند برای این که بخشی از پول خودمان آزاد شود که خودش هم محل ابهام است؛ این علت نمی‌شود که ما همه آن‌چه که در گذشته بوده؛ میزبانی از پایگاه آمریکا و این که هنوز هم امکان دارد در ادامه انجام دهند، اینها را نادیده بگیریم. حتماً باید به سمتی حرکت کنیم که با کشور‌های همسایه مناسبات خوب داشته باشیم؛ اما مناسبات خوب پایدار و اصولی که یکی از ارکان آن؛ خارج شدن آمریکایی‌ها از آنجاست که پایگاه‌های آنها تعطیل شود.

این را رهبر انقلاب به صورت یک خط قرمز تأکید کردند و ما حتماً باید دنبال کنیم. ما یک مقداری جدی‌تر، البته الان زمان از دست دادیم، اما اشکال ندارد، هر لحظه ما بتوانیم تغییر دهیم، همچنان که در بحث وحدت ساحات، از روز اول آتش‌بس دیدیم که بیروت را چطور ضربه زد. طول کشید، زمان برد تا ما اقدام عملی انجام دهیم، اما الان دیگر علت ندارد؛ ما وضعیت را می‌بینیم، با عنوان این که بتوانیم با روش مسالمت‌آمیز بحث را خاتمه دهیم، رفتیم به قولی با حسن نیت رفتیم و با بی‌اعتمادی، اما نتیجه آن را دیدیم؛ شد محاصره دریایی و ضربه زدن به مقاومت لبنان. این باید تغییر کند، الان همه اجماع دارند که باید تغییر کند. لوازم این را حفظ کنیم؛ تردید ایجاد نشود، رفت و آمدها؛ یعنی نوسان اتفاق نیفتد، ما که با گذر زمان و یک مقدار هزینه به این نقطه رسیدیم.

الان این دستگاه محاسباتی را باید صیانت کنیم. این دستگاه محاسباتی باید صیانت شود که بخشی مردم و بخشی نخبگان و خود مسئولان هستند. حضرت آقا تأکید می‌کنند که ما باید ایستادگی داشته باشیم. ایستادگی، یکی از همین ۱۰ شرط است. غرامت را اگر بیان کردیم، باید وجود داشته باشد، اگر گفتیم آمریکا باید از منطقه خارج شود، باید روی دهد، یعنی این ها ملاک ارزیابی مذاکره است، اگر نه که مذاکره خود فی‌نفسه چیزی نیست؛ ابزار است. شاید مفید هم نباشد. امام شهید‌مان هم بیان کرده بودند که نفس مذاکره، خیلی برای ما مفید نیست.