ریزش تاریخی قیمت طلا؛ تورم آمریکا و تغییر معادلات بازار جهانی طلا
جهان صنعت نیوز، بازار جهانی طلا در شرایطی وارد فاز نزولی شده که در ظاهر عوامل ژئوپلیتیکی باید از این فلز گرانبها حمایت میکردند. روز چهارشنبه قیمت هر اونس طلای جهانی در معاملات نقدی تا زیر سطح ۴۱۰۰ دلار کاهش یافت؛ رقمی که از نوامبر سال گذشته تاکنون مشاهده نشده بود.این افت در شرایطی رخ داد که همزمان دو خبر مهم در بازارها جریان داشت؛ نخست انتشار گزارش تورم آمریکا و دوم تشدید درگیریها میان ایران و آمریکا. به طور سنتی، افزایش تنشهای نظامی و نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی تقاضا برای طلا را افزایش میدهد، اما این بار بازار مسیر متفاوتی را انتخاب کرد.به باور تحلیلگران، سه عامل اصلی در افت اخیر قیمت طلا نقش داشتهاند؛ کاهش امید به پایان سریع بحران خاورمیانه و تداوم اختلال در تنگه هرمز، افزایش نگرانیها از تداوم تورم جهانی و در نهایت تقویت جذابیت داراییهای دارای بازدهی نظیر اوراق خزانه آمریکا و بازارهای مالی. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند عامل تعیینکنندهتر، نه اخبار جنگ، بلکه افزایش احتمال تداوم نرخهای بهره بالا در اقتصاد آمریکا بوده است.
تورم آمریکا؛ زنگ خطر تازه برای بازارها
کانون توجه سرمایهگذاران در روزهای اخیر به گزارش تورم ماه مه آمریکا معطوف بود. تورم بزرگترین اقتصاد جهان برای سومین ماه متوالی روندی صعودی داشته و به ۴.۲ درصد رسیده است. این بالاترین نرخ تورم از آوریل ۲۰۲۳ محسوب میشود و به اعتقاد بسیاری از فعالان بازار، نشانهای از توقف روند نزولی تورم در آمریکا است.اهمیت این گزارش در آن است که تورم بار دیگر به موضوع اصلی سیاستگذاری پولی آمریکا تبدیل شده است. در ماههای گذشته امیدهایی نسبت به کاهش تدریجی فشارهای تورمی و حرکت فدرال رزرو به سمت کاهش نرخ بهره شکل گرفته بود، اما دادههای جدید این سناریو را با تردید مواجه کرده است.در کنار تورم، وضعیت بازار کار آمریکا نیز همچنان مقاوم باقی مانده است. گزارشهای اشتغال ماه مه نشان میدهد بازار کار هنوز نشانهای از ضعف جدی بروز نداده و همین موضوع فضای لازم برای سیاستهای سختگیرانهتر پولی را فراهم میکند.
بحران انرژی و بازگشت تورم ناشی از عرضه
یکی از مهمترین پیامهای گزارش تورم آمریکا به منشأ افزایش قیمتها مربوط میشود. دادهها نشان میدهد عامل اصلی رشد تورم، جهش هزینههای انرژی بوده است. شاخص انرژی در ماه مه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۳.۵ درصد افزایش یافته و قیمت بنزین نیز بیش از ۴۰ درصد رشد کرده است.این تحول دقیقاً همان سناریویی است که بازارها از آن هراس داشتند. تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا و اختلال در تنگه هرمز موجب افزایش قیمت نفت و بالا رفتن هزینههای حملونقل و تولید شده است. نتیجه این روند اکنون در دادههای تورمی آمریکا آشکار شده است.تفاوت مهم وضعیت کنونی با بسیاری از دورههای تورمی گذشته در این است که منشأ اصلی افزایش قیمتها از سمت عرضه اقتصاد است. در چنین شرایطی ابزار سنتی فدرال رزرو یعنی افزایش نرخ بهره اثربخشی محدودتری دارد. بانک مرکزی میتواند تقاضا را کاهش دهد، اما نمیتواند مستقیماً مشکل کمبود عرضه انرژی یا افزایش هزینههای حملونقل را برطرف کند.همین موضوع نگرانی جدیدی در بازار ایجاد کرده است؛ اینکه فدرال رزرو ناچار شود برای مدت طولانیتری نرخهای بهره را در سطوح بالا حفظ کند.
چرا طلا سقوط کرد؟
برای بسیاری از سرمایهگذاران، مهمترین پرسش این است که چرا طلا در شرایط جنگی کاهش قیمت پیدا کرده است. پاسخ بازار به این پرسش در سیاست پولی نهفته است.سرمایهگذاران به این جمعبندی رسیدهاند که پیامد اصلی بحران خاورمیانه برای اقتصاد آمریکا افزایش تورم خواهد بود. افزایش تورم نیز احتمال حفظ یا حتی افزایش نرخ بهره را تقویت میکند. در چنین فضایی بازده اوراق خزانهداری آمریکا افزایش مییابد و داراییهای دلاری جذابتر میشوند.از آنجا که طلا برخلاف اوراق یا سپردههای مالی بازدهی دورهای ایجاد نمیکند، افزایش نرخ بهره معمولاً به زیان آن تمام میشود. به همین دلیل اثر منفی نرخهای
بهره بالا بر باز
ار طلا از اثر مثبت نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی قویتر ارزیابی شده است.در واقع بازار در حال حاضر بیش از آنکه بر جنگ تمرکز داشته باشد، بر پیامدهای تورمی جنگ متمرکز شده است. همین تغییر نگاه باعث شده طلا به جای ایفای نقش سنتی خود به عنوان پناهگاه امن، تحت فشار فروش قرار گیرد.
بازده اوراق و قدرت گرفتن دلار
یکی دیگر از پیامدهای مهم گزارش تورم آمریکا، افزایش احتمال ماندگاری بازده بالای اوراق خزانه است. زمانی که تورم افزایش مییابد، سرمایهگذاران برای نگهداری اوراق بازده بیشتری مطالبه میکنند و در نتیجه نرخ بازده اوراق افزایش پیدا میکند.بازده بالاتر اوراق خزانه رقیب مستقیم طلا محسوب میشود. هرچه بازده اوراق افزایش یابد، انگیزه نگهداری دارایی بدون بازدهی مانند طلا کاهش پیدا میکند. از این منظر، گزارش تورم اخیر فشار مضاعفی بر بازار طلا وارد کرده است.همزمان، انتظارات نسبت به مسیر آینده دلار نیز تغییر کرده است. تا پیش از انتشار دادههای اخیر، بخشی از بازار انتظار داشت دلار در ادامه سال با فشار نزولی مواجه شود. اما اکنون با کاهش احتمال کاهش نرخ بهره و حتی مطرح شدن احتمال افزایش مجدد آن، سرمایهها دوباره به سمت داراییهای دلاری حرکت کردهاند.دلار قویتر نیز به طور سنتی عاملی منفی برای قیمت جهانی طلا محسوب میشود؛ زیرا خرید طلا را برای سرمایهگذاران غیرآمریکایی گرانتر میکند.
اثر بازار جهانی بر طلای داخلی
تحولات اخیر باعث شده بازار داخلی طلا نیز بیش از گذشته تحت تأثیر روندهای جهانی قرار گیرد. روز گذشته با وجود افزایش نرخ دلار تا محدوده ۱۷۵ هزار تومان و رشد قیمت تتر به حدود ۱۷۸ هزار تومان، بازار طلا و سکه کاهش قیمت را تجربه کرد.هر گرم طلای ۱۸ عیار به محدوده ۱۷ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان بازگشت که پایینترین سطح از اوایل اردیبهشت ماه محسوب میشود. سکه طرح جدید نیز در سطح ۱۸۰ میلیون تومان معامله شد و نیمسکه و ربعسکه نیز به پایینترین سطوح قیمتی چند هفته اخیر رسیدند.این اتفاق نشان میدهد که در شرایط فعلی وزن اثرگذاری بازار جهانی طلا از نوسانات نرخ ارز داخلی بیشتر شده است. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند جهت حرکت بازار طلای ایران در کوتاهمدت بیش از هر چیز به روند قیمت جهانی طلا و تصمیمات فدرال رزرو وابسته خواهد بود.در مجموع، مهمترین پیام گزارش تورم آمریکا برای بازارهای جهانی این است که تمرکز سرمایهگذاران از خود جنگ به پیامدهای اقتصادی جنگ منتقل شده است. پرسش اصلی بازار دیگر این نیست که تنشهای خاورمیانه تا کجا ادامه خواهد یافت؛ بلکه این است که آیا بحران انرژی ناشی از تنگه هرمز میتواند موج تازهای از تورم جهانی ایجاد کند یا خیر. گزارش تورم ماه مه نخستین نشانه جدی را ارائه کرده و از نگاه بسیاری از فعالان بازار، پاسخ این پرسش دستکم در حال حاضر مثبت به نظر میرسد.
