کشف سیارههای غولپیکری به اندازه مشتری اما سبکتر از پشمک
اخترشناسان موفق به کشف دو سیاره بزرگ شدهاند که چگالی آنها حتی از پشمک نیز کمتر است. این دو جهان عجیب در گروه سیارههای موسوم به ابرپفکی قرار میگیرند و از نظر اندازه تقریباً با مشتری برابری میکنند.
این دو سیاره که TOI-791 b و TOI-791 نام دارند، به دور ستارهای در فاصله حدود ۱۱۱۰ سال نوری از زمین میگردند. بررسیها نشان میدهد آنها بزرگترین سیارههای فراخورشیدی شناختهشدهای هستند که چگالیشان از چگالی پشمک نیز کمتر است.
به گفته جورج درنسفیلد از دانشگاه آکسفورد، این دو جرم آسمانی در میان سیارات هماندازه خود کمترین چگالی شناختهشده را دارند. او توضیح داد که چگالی این دو سیاره تقریباً با تودهای از کف اصلاح خارجشده از قوطی برابری میکند.
چگالی آنها حتی از پشمک نیز کمتر است؛ مادهای که چگالی آن حدود ۰٫۰۵ گرم در هر سانتیمتر مکعب برآورد میشود. برای مقایسه، چگالی زمین حدود ۵٫۵ گرم در هر سانتیمتر مکعب است که بیش از صد برابر بیشتر از چگالی این دو سیاره محسوب میشود.
نتایج این پژوهش روز چهارشنبه در نشریه علمی Monthly Notices of the Royal Astronomical Society منتشر شد. درنسفیلد معتقد است این دنیاهای بسیار سبک و پفکی احتمالاً ظاهری سفید یا آبی دارند. رنگ آنها به میزان ابرهای موجود در جو بستگی دارد و برخلاف تصور، اثری از رنگ صورتی شبیه پشمک در آنها دیده نمیشود.
دانشمندان گمان میکنند بخش عمده ترکیب این سیارهها از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده است. با این حال برای تأیید دقیق ساختار شیمیایی آنها به مشاهدات تکمیلی تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا نیاز خواهد بود.
این دو سیاره فوقالعاده کمچگال ابتدا توسط ماهواره Tess ناسا شناسایی شدند. آنها به دور ستارهای در صورت فلکی جنوبی Volans، معروف به ماهی پرنده، میچرخند.
پژوهشگران با استفاده از تلسکوپهای مستقر روی زمین، مدار این سیارهها را با دقت بررسی کردند و از طریق این دادهها توانستند چگالی آنها را محاسبه کنند. فاصله این سامانه تا زمین حدود ۱۱۱۰ سال نوری است و هر سال نوری تقریباً برابر با ۹٫۷ تریلیون کیلومتر است.
در مقایسه با این دو سیاره، مشتری تا ۳۵ برابر چگالی بیشتری دارد
سیارههای ابرپفکی در جهان هستی بسیار کمیاب هستند. دانشمندان تصور میکنند این اجرام در دیسک گاز و غبار اطراف ستارههای تازه متولدشده شکل میگیرند؛ مناطقی که مقدار گاز در آنها از غبار بیشتر است.
این سیارهها در طول زمان بخش زیادی از مواد اولیه خود را از دست میدهند و به تدریج سبکتر و کمچگالتر میشوند. به باور پژوهشگران، هر دو سیاره تازه کشفشده از همان دیسک گاز و غبار پیرامون ستاره جوان میزبان خود به وجود آمدهاند و به همین دلیل میتوان آنها را سیارههای همخانواده یا خواهر و برادر دانست.
بر اساس آمار ناسا، تاکنون نزدیک به ۶۳۰۰ سیاره خارج از منظومه شمسی به طور قطعی تأیید شدهاند. از میان آنها کمتر از ۴۰ مورد در رده سیارههای ابرپفکی قرار میگیرند.
دانشمندان هنوز به طور کامل نمیدانند چنین سیارههایی دقیقاً چگونه شکل میگیرند
یکی از مهمترین فرضیهها این است که این اجرام دارای جوهای بسیار گسترده و غنی از هیدروژن و هلیوم هستند که در مدت کوتاهی پیرامون یک هسته جامد شکل گرفتهاند.
درنسفیلد در پایان گفت که با مطالعه سامانههای غیرعادی و سیارههای نادری از این دست، قطعات بیشتری از پازل شکلگیری سیارات در اختیار دانشمندان قرار میگیرد و در نتیجه درک ما از جایگاه خودمان در کیهان نیز عمیقتر خواهد شد.
