تندر ۹۰ با پارس نوآ باز میگردد؛ وقتی جایی برای پیرمردها هست!
همه چیز به سالهای دهه نود میلادی باز میگردد که هیئتی بلندپایه از فرانسه راهی روسیه شدند و فرستادگان شرکت رنو که در این سفر و همراه این هیئت حضور داشتند پی به اتفاقی جالب بردند.
به گزارش آخرین خودرو، در بازار خودرو آن زمان اروپا شرقی حکمرانی بی چون و چرای جادهها با محصولات قدیمی، خشن و نه چندان راحت لادا بود و خودروهای مدرنتر طرفداران زیادی نداشتند که این موضوع نشان دهنده پتانسیل بسیار بالا این بازار جهت عرضه محصولی مدرن و کارآمد بود.
پس از رسیدن گزارش این سفر به واحدهای گوناگون رنو، آنها به سرعت دست به کار شدند و علت ناکامی محصولات مدرنتر در بازار خودرو اروپا شرقی را در ضعیف بودن آنها در برابر کیفیت پایین سوخت، جادههای ناهموار با آسفالت بد و مهمتر از همه سرما طاقت فرسا این مناطق یافتند و بر همین اساس و با استفاده از کمکهای دوست دیرین رنو در رومانی یعنی داچیا که حالا سهام آن کاملا توسط رنو خریداری شده بود خودرویی مدرن، کارآمد و مقاوم در شرایط خاص بازار اروپا شرقی عرضه گردید.
داچیا لوگان که بر اساس اشتراکات فنی بسیار با دیگر محصولات اتحادیه رنو نیسان آنزمان شکل گرفته بود توجهات بسیاری را به خود جلب کرد؛ از جمله توجه مدیران وقت وزارت صنایع و معادن ایران و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران.
در سالهای دهه ۷۰ خورشیدی، صنعت خودروسازی کهنه و خسته از بی پولی های زمان جنگ تازه به حرکت و تکاپو افتاده بود و سودای جهانی شدن را در سر میپروراند. بر همین اساس درخواست همکاری از جانب مدیران دولت وقت به خودروسازان طراز اول جهانی فرستاده شد در این میان فیات و رنو که در همان سالها رویا نفوذ به بازارهای درحال توسعه که پتانسیل بالایی دارند را در سر میپروراندند فرصت را محترم شمرده و پیشنهاد ارسال شده از سوی تهران را پذیرفتند. البته در نهایت فیات به دلیل ارتباطات تنگاتنگی که در آن سالها با جنرال موتورز آمریکا داشت نتوانست به مدیران ایران تضمین دهد که این ارتباط تاثیری در مدل همکاریها نخواهد داشت و در آخرین لحظه تمام برنامههایش در ایران کنسل شد.
اما دست تقدیر برای رنو مهربانتر بود و علیرغم بی اعتمادی مدیران ایرانی پس از تجربه تلخ قرارداد رنو ۲۱ در سایپا و بد عهدی رنو در همکاری با ایران و ترجیح دادن بازار ترکیه، پس از دریافت تضمین تکرار نشدن بدعهدی گذشته از سوی رنو قرارداد همکاری استراتژیکی با طرف ایرانی منعقد نمود که بر این اساس، ایران به پایگاه آسیایی رنو تبدیل میشد و مرکز تحقیق و توسعه رنو در آسیا در ایران آغاز به کار مینمود. تولید محصولات نیز برای شروع به خودروسازان ایرانی سپرده میشد اما در ادامه رنو موظف بود که خط تولید خود را در ایران به راه اندازد؛ چه به وسیله خرید یکی از خودروسازان ایرانی چه ساختن تاسیسات مورد نیاز خود در ایران. علاوه بر تمام اینها قطعه سازان ایرانی نیز به زنجیره تامین جهانی رنو میپیوستند و مهمتر از همه اینها ۲۶ کشور مقصد صادرات رنوهای مونتاژ شده در ایران بودند که ۲۰ کشور قطعی شده بود.
بدین ترتیب دستپرورده اقتصادی جدید رنو یعنی لوگان راهی ایران میشد تا بلکه بالاخره جایگزینی برای پیکان خسته از دویدن ارائه شود. در رسانههای عمومی و اقتصادی آنسالها ایران صحبتهای فراوانی از این قرارداد بهمیان میآمد و گفته میشد که این خودرو با قیمت نهایی ۶ میلیون تومان در کشور عرضه میشود چرا که بنا بود CKD این خودرو با قیمتی در حدود ۳ هزار یورو در اختیار خودروسازان ایرانی قرارداده شود که با یورو حدودا هزار تومانی آنسال بها قطعات ارسالی به ۳ میلیون تومان میرسید و با اضافه شدن هزینه های نیرو انسانی، حمل و نقل، تولید، حاملهای انرژی و … با قیمت نهایی ۶ مییون تومانی به دست مصرف کننده برسد.
تا اینجای کار میتوان ادعا نمود که یکی از بهترین قراردادهای همکاری میان خودروسازان ایرانی و بینالمللی در طول تاریخ این صنعت منعقد شده بود اما بر روی کار آمدن دولت نهم، نخستین سنگی بود که در مسیر اجرا این قرارداد خودنمایی کرد.
عدهای آن را استعمار نوین فرانسه خطاب کردند و آن را با قرارداد ترکمنچای برابر میدانستند و آن را قرارداد ترکمانچای خودروسازی خطاب مینمودند و به دنبال بردن این قرارداد به صحن علنی مجلس بودند.
عدهای نیز به دنبال جایگزین کردن یکی دیگر از محصولات رنو با لوگان بودند البته که نباید از سنگ اندازیهای پژو نیز غافل شد صد البته که دلیل همه این هیاهوها و جنجالها مشخص است؛ تصور کنید اگر یک دستگاه خودرو تندر۹۰ با قیمت پراید عرضه میشد چه تاثیری بر صنعت و بازار خودرو کشور میگذاشت و در صورت اجرا کامل این قرارداد سایر محصولات رنو نیز با قیمتی رقابتی به ایران میآمدند و بازار بکر کشور دیگر بهشت محصولات از رده خارج پژو نبود.
در پایان اما هیچکدام از مخالفان این قرارداد موفق به کنسل نمودن آن نشدند اما همه این حاشیهها موجب تاخیری قابل توجه در روند مونتاژ و عرضه تندر۹۰ شد که با افزایش نرخ ارز موجب افزایش قیمت نهایی این خودرو شد تا سرانجام در سال ۱۳۸۶ نخستین سری این خودرو با قیمتی در حدود ۱۱ میلیون به بازار عرضه شود.
اما قسمت تلخ داستان آنجا بود که در میان جنجالهای عدهای منفعت طلب برای کنسل کردن این پروژه، طرف فرانسوی هم دیگر ایران را پایگاه آسیایی خود نمیدانست و آرام و بی سر و صدا هند را جایگزین ایران نمود و دیگر خبری هم از صادرات تندر ایرانی به ۲۰ کشور نبود و قطعه سازان ایرانی هم تنها نیاز خطوط تولید داخلی را تامین میکردند تا بدین وسیله نادانی و منفعت طلبی عدهای کمسواد موجب ضرری قابل توجه به صنایع کشور گردید و فرصتی بینظیر را از کشور گرفت.
پس از آغاز تولید لوگان در ایران اما این حواشی تمام نشد و همواره از گوشه و کنار خبرهایی از توقف تولید این خودرو شنیده میشد و حتی منوچهر منطقی، که در سالهای اخیر نسخههای غیر منطقی برای واردات خودرو میپیچد، به عنوان مدیرعامل وقت ایرانخودرو رسما خبر توقف تولید این محصول را به به رسانههای مختلف اعلام کرد.
اما بازار خودرو گوشش به این حرفهای خالهزنک مدیران بدهکار نبود و علیرغم انتقاداتی که در ابتدا عرضه این محصول به ظاهر ساده و امکانات کم آن میشد در ادامه به دلیل کیفیت ساخت بالا و موتور و گیربکس بادوام، کم اصطحلاک و کارآمد طرفداران بسیاری را در بازار پیدا کرد و اصطلاحا بازار خرید و فروش داغی را تجربه مینمود.
رنو لوگان یا تندر ۹۰ که در بازار های جهانی با موتورهای مختلفی عرضه میشد در ایران با یک پیشرانه ۱۶۰۰ سیسی ۴ سیلندر ۱۶ سوپاپ با کد فنی K4M و ۱۰۵ اسببخار قدرت و گشتاور 140 نیوتن بر متری عرضه میشد و هر چقدر که از نظر طراحی ظاهری و آپشنها فقیر بود از نظر دوام و مشخصات فنی وضعیت خوبی داشت و با شتاب و مصرف سوخت مناسب ( حدودا ۶.۹ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر بهصورت میانگین ) در حد و اندازه کلاس خود هنوز هم پس از سالها مشکلی خاصی را تجربه ننموده است.
در خلال تمام این سالها همواره عدهای بهدنبال زنده کردن دیگر مفاد قرارداد بودند و رویای صادرات تندر۹۰ ایرانی را در سر میپروراندند و حتی به دنبال راضی کردن رنو برای تاسیس خط تولید مستقل در ایران بودند اما رنو که حواشی و جنجالهای گذشته را فراموش نکرده بود به این راحتیها راضی به انجام این کارها نمیشد.
اما سرانجام در سال ۱۳۹۶ قراردادی دوباره میان وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران ایران با طرف فرانسوی منعقد گردید
قراردادی سهجانبه میان رنو، ایدرو و پرتونگین ناصح که در گام نخست ۶۶۰ میلیون یورو ارزش داشت و دو محصول سیمبل و داستر با تیراژ ۱۵۰ هزار دستگاهی انتخاب شدهبودند که اگر همه چیز طبق برنامه به پیش میرفت نخستین سری آنها در سال ۲۰۱۸ به بازار عرضه میشدند و تا سال ۲۰۲۴ نیز حجم تولیدات به ۳۰۰ هزار دستگاه درسال میرسید.
بر طبق این قرارداد ۳۰ درصد از تولیدات رنو در ایران شامل خودرو و قطعات به بازارهای جهانی صادر میشد و در گام نخست ۱۵ شرکت قطعه ساز ایرانی با رنو همکار بودند که درادامه این تعداد به ۶۰ شرکت میرسید و علاوهبر تولید قطعات و خودرو، تولید گیربکس و شاسی محصولات رنو نیز در این قرارداد گنجانده شده بود.
تا اینجای کار به قول معروف آب رفته تا حدی به جوی بازگشته بود و صنعت خودروسازی کشورمان آماده پذیرش بازیگری جدید و تاثیرگذار بود. برای اجرا این قرارداد ایدرو موظف بود که سایت بن رو اراک را در اختیار رنو بگذارد تا رنوییها مقدمات تولید در این سایت را به تنهایی و بدون نیاز به همکاری با ایرانخودرو و سایپا فراهم کنند.
ریشه بنرو در اصل به سال ۱۳۸۲ بازمیگردد که گروهی از مدیران سابق ایرانخودرو با هدف تولید محصولات فیات، این شرکت را تاسیس کردند اما بدلیل طولانی شدن مذاکرات، ابتدا در سال ۱۳۸۳ با سانگیانگ کره جنوبی برای مونتاژ چیرمن به توافق رسیدند و در سال ۱۳۸۴ نیز کوراندو عرضه شد که هر دو این محصولات به دلایلی همچون قیمتگذاری غیر رقابتی، ناشناخته بودن برند عرضه کننده و مهمتر از همه بازگشایی واردات و و رود رقبا قدر به بازار با اقبال چندانی روبرو نشدند تا آنکه سرانجام درسال ۱۳۸۷ نخستین سری از فیات سیینا به بازار آمد . سیینا که از پشتیبانی سایت ترکیهای فیات بهره میبرد هم بهدلیل قیمت غیر رقابتی و عدم تطابق مشخصات و ویژگیهای فنی با بها فروش به سرنوشت محصولات سانگیانگ دچار شد و نیامده شکست سنگینی را تجربه نمود.
پس از ناکامی سیینا که بنرو دیگر حال ادامه دادن نداشت، تن به توقف تمامی قضایا داد و همه چیز را به سایپا واگذار نمود و درسالهای اخیر دو محصول سایپا ۱۵۱ و آریو در این سایت مونتاژ میشدند. و همین سایت تولیدی همواره ناکام به پاشنه آشیل قرارداد رنو با سازمان گسترش تبدیل شد چراکه این سازمان قصد داشت بهجای طلب خود از سایپا تملک این سایت تولیدی را بدست آورد اما سایپا با مقاوت در برابر این خواسته و به تعویق انداختن آن سعی در حفظ مالکیت آن داشت.
اینبار هم سایپا و دیگر دستان پشت پرده صنعت خودروسازی کشورمان با سنگاندازیهای متعدد و کارشکنیهای شبانهروزی انقدر جریان این واگذاری را به تعویق انداختند تا با خروج امریکا از برجام و بازگشت دوباره تحریمهای صنایع مختلف کشور، رنو نیز همانند دیگر خودروسازان اروپایی و حتی چینی، کشورمان را ترک کرد. حتی در بازهای شایعه شده بود که رنو تمام سهام خود در این قرارداد را به صورت پول نقد و بهوسیله چمدان از ایران خارج کرده که البته هیچگاه سند معتبری برای رد و یا تایید این ادعا یافت نشد.
اما پس از این واقعه که گویی رنو قصد رها کردن بازار بکر و تشنه کشورمان را نداشت با زیر مجموعه روسی خود لادا، به پای میز مذاکره با مدیران سایپا رفت و پیشنهاد ارسال پک قطعات ساندرو به وسیله برند لادا را مطرح نمود و در گام دوم محصولات لادا که اتفاقا از بنیانی مشترک با رنو سود میبردند به خطوط مونتاژ سایپا و پارسخودرو میآمدند. اما این پیشنهاد رنو به سرانجام نرسید و مدیران وقت سایپا و لادا به توافق نرسیدند و در سالهای اخیر هم که بدلیل تجاوز روسیه به خاک اوکراین این کشورهم همانند کشورمان مورد تحریمهای جهانی واقع شده و رنو تمام سهام خود در لادا را واگذار نمود تا همان اندک امیدی که برای بازگشت رنو به کشور وجود داشت از میان برود. البته که در سالهای اخیر که لادا دیگر حمایتهای رنو را از دست داده با نگاهی دیگر به بازار کشورمان مینگرد و هر از گاهی خبرهایی مبنی بر ورود محصولات آن به کشور به گوش میرسد، گویی با تنگ آمدن عرصه به لادا دوستان روسما یاد گاو شیردهشان در ایران افتادهاند! مدیران و سیاستمداران ایرانی هم که هیچگاه از هیچ اتفاقی درس عبرت نمیگیرند هر بار به کوچکترین اشارهای از همسایه استعمارگر شمالی با تمام وجود در محضر آنها حاضر میشودند و با مطرح نمودن پیشنهادهایی سخاوتمندانه سعی در جلب نظر مساعد این یار بیوفا دارند. اتفاقا درباره لوگان هم بارها طرف ایرانی سعی در آغاز همکاری سهجانبه در صنعت خودروسازی میان طرفهای ایرانی، روس و ترکیهای داشتند؛ اما همانگونه که از ابتدا مشخص بود هیچ کدام از طرفهای روس و ترک تن به این همکاری ندادند. مدیران ایرانی که قصد کوتاه آمدن نداشتند به تنهایی اجرا نمودن این برنامه را آغاز نمودند تا شروعی باشد برای تولد لوگان ایرانی، آش جدید مدیران خلاق صنایع خودروسازی ایران با وجبها روغن برروی آن!
درست در تاریخ ۲۸ فروردین سال ۱۴۰۲ که وزیر وقت صنایع و معادن ایران که برکناری را از رگ گردن به خود نزدیکتر میدید و با رونماییهای شتابزده و گاه بیدلیل از محصولاتی که حتی هنوز مراحل طراحی را نیز به طور کامل سپری نکرده بودند پس از رونمایی از طرحهای نیمهآماده ریرا و TF21 به جای محصول کامل اینبار تندر ایرانی را به معرض نمایش نهاد. همزمان با این رونمایی شاهین پلاس که از پیشرانه جدید EC5 پژو سیتروئن بهرهمیبرد نیز معرفی شد و اتفاقا هر دود محصول یاد شده به همان پیشرانه ۱.۶ لیتری ۱۱۴ اسب بخاری که در زمان برجام امتیاز استفاده و قالبهای آن به سایپا رسیده بود مجهز شده بودند.
لوگان جدید داستان ما با پیشرانه پژو – سیتروئن و لباسی تازه بر پیکره قدیمی و نحیف خود سعی در ابقا وزیر پرحاشیه داشت؛ فیس لیفت جدید که با تغییرات اساسی و بزرگ در نماهای جلو عقب سعی در بهروز نمودن لوگان ساده و قدیمی داشت.
هر کدام از قسمتهای تازه طراحی شده به تنهایی از استایل جذاب و زیبایی برخوردار شده بودند اما ترکیب همه این قسمتها در قالب یک پکیج طراحی ظاهری ناموزون و بیتناسب را به وجود آورده بود و گویی لباسی بزرگ و سنگین بر تن پیکرهای نحیف شده است اما تمام حاشیهها فقط مربوط به طراحی نامتناسب بدنه و پیشرانه پیوند زده شده به بچه لوگان جدید نبود و تیر خلاص تیم خلاق خودروسازی وطنی انتخاب نام جدید برای آن بود. نام پرحاشیه کادیلا و شباهت غیرقابل انکار آن به خودروساز آمریکایی کادیلاک که هیچ جوره قابل توجیح نبود و هیچ ارتباطی میان این محصول اقتصادی تازه متولد شده با آن برند قدیمی لوکس ساز دیده نمیشود.
در ادامه اما با بالا گرفتن موج انتقادات، استثنائا مدیران سرهایشان را از زیر برف بیرون آورده و پس از مطرح کردن گزینهای همچون پارس آرین و نیو پارس تندر، در حرکتی بسیار خلاقانه نام پارسنوآ را برگزیدند تا ثابت کنند که هموز هم در بر روی همان پاشنه میچرخد و یاد دوران همکاری با آمریکاییها در دل مدیران انقلابی زنده است.
در لحظه نگارش این مطلب بالاخره لوگان چهلتکه ایرانی به تازگی به دست مشتریان رسیده و هر از گاهی در خیابان های کشورمان دیدیه می شود. این تاخیر قابل توجه چند ساله باعث شد تا پارس نوآ مانند آریا، دیگر محصول سایپا، نیامده گرد پیری را بر چهره خود ببیند؛ آنهم در شرایطی که ۲۲ سال از زمان عرضه رنو لوگان میگذرد.
درپایان بازهم به جای ارائه کردن راهکار برای خروج از شرایط فعلی آرزو میکنیم تا با پایان یافتن شرایط ناپایدار فعلی، روزهای شکوفایی و پیشرفت ایران آغاز شود.
نوشته تندر ۹۰ با پارس نوآ باز میگردد؛ وقتی جایی برای پیرمردها هست! اولین بار در آخرین خودرو. پدیدار شد.
